โครงการ เครือข่ายผู้บริโภคเฝ้าระวังปัญหาสินค้าและบริการผ่านระบบออนไลน์

 

สาเหตุของปัญหา

          จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคที่เกิดจากไวรัสโคโรน่า 2019 (Covid-19) ทำให้เกิดรูปแบบการดำเนินชีวิตเปลี่ยนไปสู่รูปแบบวิถีชีวิตใหม่ (New normal) พฤติกรรมจากความระมัดระวังตนเองและครอบครัวรวมถึงความวิตกกังวลของผู้บริโภคจากเชื้อไวรัส Covid-19 และจากมาตรการภาครัฐที่กำหนดให้มีการล็อคดาวน์ ห้ามผู้คนไปยังสถานที่ต่างๆ และการเชิญชวนให้อยู่กับบ้าน ทำงานที่บ้าน (Work from home) รวมถึงการศึกษาผ่านระบบออนไลน์ ส่งผลให้ผู้บริโภคหันมานิยมซื้อสินค้าและบริการผ่านช่องทางออนไลน์เพิ่มมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นแอพพลิเคชัน มาร์เก็ตเพลส  (Market Place) หรือผ่านสื่อสังคมออนไลน์ (Social media) รวมไปถึงการสั่งอาหารผ่านแอพพลิเคชั่นบริการจัดส่ง (Delivery) ทั้งนี้มีรายงานจากสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) เปิดเผยว่าในปี พ.ศ. 2563 มีเรื่องร้องเรียนจากการซื้อสินค้าและบริการผ่านออนไลน์มากถึง 20,000 เรื่อง และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในปี พ.ศ. 2564

          จากการรายงานสถานการณ์โดยมูลนิธิเพื่อผู้บริโภค (www.consumerthai.org) พบที่มาของปัญหาการคุ้มครองผู้บริโภคจากการซื้อสินค้าและบริการผ่านออนไลน์มีสาเหตุสำคัญ 4 ประการ คือ 1) หน่วยงานที่ทำหน้าที่ มีกำลังไม่เพียงพอและไม่ได้ประสานงานกัน กฎหมายมีช่องว่าง 2) ผู้ผลิตสินค้า หรือผู้ให้บริการ ไม่มีความรู้ ขาดจรรยาบรรณ ไม่มีกลุ่มผู้ประกอบการควบคุมกันเอง 3) ผู้บริโภคขาดแหล่งการตรวจสอบข้อมูลที่น่าเชื่อถือ ไม่รู้จักสิทธิผู้บริโภค ไม่เท่าทันโฆษณา และไม่รู้วิธีการแก้ปัญหา 4) สื่อมวลชน ขาดองค์กรที่ควบคุมจรรยาบรรณ มีส่วนร่วมเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคไม่มากพอ

          พระราชบัญญัติ การจัดตั้งสภาองค์กรของผู้บริโภค พ.ศ. 2562 มาตรา 14 (2) ได้กำหนดอำนาจองค์กรที่เป็นผู้แทนผู้บริโภค ในการสนับสนุนและดำเนินการ ตรวจสอบ ติดตาม เฝ้าระวังสถานการณ์ปัญหาสินค้าและบริการ แจ้งหรือโฆษณาข่าวสารหรือเตือนภัยเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการที่อาจกระทบต่อสิทธิของผู้บริโภค หรืออาจก่อให้เกิดความเสียหายหรือเกิดความเสื่อมเสียแก่ผู้บริโภค โดยจะระบุชื่อสินค้าหรือบริการหรือชื่อของผู้ประกอบธุรกิจด้วยก็ได้ ทั้งนี้เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมของผู้บริโภคในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี และการรับรู้ถึงปัญหาที่เกิดจากการซื้อสินค้าและบริการผ่านช่องทางออนไลน์ รวมถึงการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้สิทธิผู้บริโภคและแนวทางป้องกันแก้ไขปัญหา และส่งเสริมบทบาทผู้บริโภคในการเฝ้าระวังธุรกิจที่แอบแฝงมาในช่องทางออนไลน์เพื่อหลอกลวงหรือละมิดสิทธิของผู้บริโภค ส่วนองค์กรธุรกิจที่มีการพิทักษ์สิทธิผู้บริโภคได้ดีมีการรวบรวมข้อมูลและกระบวนการชื่นชม โดยรวบรวมข้อมูลเผยแพร่ต่อสาธารณะ ผ่านช่องทางสื่อสารมวลชน และสื่อสังคมออนไลน์ในโอกาสต่อไป  ดังนั้น เครือข่ายคุ้มครองผู้บริโภคจังหวัดอุบลราชธานี ในฐานะองค์กรสมาชิกสภาองค์กรของผู้บริโภค จึงได้จัดทำโครงการเครือข่ายผู้บริโภคเฝ้าระวังปัญหาสินค้าและบริการผ่านระบบออนไลน์ เพื่อให้เกิดการสนับสนุนและการมีส่วนร่วมในระดับพื้นที่จังหวัดตามเจตนาของ  พระราชบัญญัติ การจัดตั้งสภาองค์กรของผู้บริโภค พ.ศ. 2562

วัตถุประสงค์

1.    เพื่อสร้างเครือข่ายการเรียนรู้สิทธิผู้บริโภคและแนวทางป้องกันแก้ไขปัญหา และส่งเสริมบทบาทผู้บริโภคในการเฝ้าระวังสินค้าและบริการผ่านช่องทางออนไลน์
2.    เพื่อรวบรวมข้อมูลปัญหาจากการบริโภคสินค้าและบริการผ่านช่องทางออนไลน์ และรวบรวมข้อมูลองค์กรธุรกิจที่มีบทบาทในการพิทักษ์สิทธิผู้บริโภคได้ดี
3.   เพื่อเผยแพร่ข้อมูลทั้งด้านที่เป็นปัญหา และด้านดีที่น่าชื่นชม ผ่านช่องทางสาธารณะ

กลุ่มเป้าหมายของโครงการ

• 1.       สมาชิกเครือข่ายคุ้มครองผู้บริโภคจังหวัดอุบลราชธานี จำนวน 25 คน
• 2.       องค์กรภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาชน ภาควิชาการ จำนวน 25 คน
• 3.       ผู้บริโภคหรือประชาชนทั่วไป จำนวน 25 คน
• 4.       สื่อมวลชนและกลุ่มแกนนำเยาวชน จำนวน 25 คน